Hoe herkent en begeleidt u hoogsensitiviteit?

Hoogsensitiviteit, in de literatuur sensortische verwerkingsgevoeligheid, is een eigenschap waarbij uw zenuwstelsel prikkels dieper en uitgebreider verwerkt dan gemiddeld. Ongeveer één op de vijf mensen heeft de eigenschap in enige mate. Het is geen stoornis; het is een andere kalibratie van dezelfde apparatuur.

Hoe herkent u het bij uzelf?

Elaine Aron, de onderzoekster die de eigenschap in kaart bracht, beschrijft vier kenmerken. Diepe verwerking: u denkt lang na over ervaringen en maakt verbanden die anderen missen. Overprikkeling: drukke omgevingen en volle dagen vermoeien u sneller. Emotionele reactie en empathie: u voelt mee en reageert sterker op sfeers en emoties. Gevoeligheid voor subtiele prikkels: u merkt details op die anderen ontgaan. Voldoet u aan alle vier, dan is hoogsensitiviteit een goede kandidaatbeschrijving; de website van Aron bevat de oorspronkelijke zelftest.

Wat is het verschil met introversie?

Introversie gaat over waar u energie vandaan haalt, hoogsensitiviteit over hoe diep u verwerkt. Een derde van de hoogsensitieven is juist extravert: zij zoeken gezelschap en worden er tegelijk door overprikkeld. Ook is het geen diagnose zoals ASS of ADHD; de eigenschap komt daarmee vaker voor maar overlapt niet. De verwarring is begrijpelijk omdat de buitenkant er hetzelfde uitziet: iemand die zich terugtrekt. Het verschil zit in de reden.

Welke begeleiding helpt?

De meest gevraagde begeleiding bestaat uit drie onderdelen. Erkenning: veel hoogsensitieven hoorden jaren dat ze te gevoelig waren; de correcte naamgeving alleen is al therapeutisch. Ontwikkeling van een prikkelbeleid: u leert uw dosis prikkels begroten zoals u een budget beheert, met buffers na drukke momenten. En grenswerk: veel hoogsensitieven zijn uitstekende verzorgers van andermans emoties en slechte bewakers van hun eigen ruimte; grenzen stellen is daar het kernstuk.

Hoe zet u de eigenschap in?

Dezelfde eigenschap die u overprikkelt maakt u waardevol waar precisie, waarneming en empathie tellen. Hoogsensitieven zijn vaak de vroegste detectors van sfeer in een team, de zorgvuldigste luisteraars en de sterkste waarmerkers van detail. De begeleiding draait niet om uw gevoeligheid te verminderen maar om uw leven zodanig in te richten dat u haar inzet in plaats van ertegen vecht.

Hoe praat u erover op uw werk?

De meeste hoogsensitieven vertellen het hun omgeving pas na jaren van overbelasting, in de vorm van een verklaring bij een ziekmelding. Eerder en minder zwaar kan ook. U hoeft het woord hoogsensitief niet te gebruiken om de inhoud te delen: "ik werk het beste met een rustige ochtend" en "na een dag vergaderen heb ik een dag van concentratiewerk nodig" zijn werkafspraken, geen bekentenissen. De eigenschap is uw eigenaarschap; wat u deelt zijn de werkomstandigheden die u nodig heeft. Dat is bescheidener, werkbaarder en meestal voldoende.

Wanneer zoekt u een begeleider?

Zoekt u begeleiding als u structureel overprikkeld raakt, als uw sensitiviteit uw werk of relatie kost, of als u twijfelt tussen hoogsensitiviteit en iets anders. Kies dan iemand die de eigenschap kent als eigenschap en niet als tekort; de HSP-gemeenschap in Nederland onderhoudt adressen en informatie waar u mee kunt beginnen.

En behandel de eigenschap ondertussen als een gegeven, niet als een geschil. De vraag is niet of u gevoeliger bent dan gemiddeld; dat bent u. De vraag is of uw leven ingericht is voor het zenuwstelsel dat u heeft of voor het zenuwstelsel dat de omgeving veronderstelt. Op die tweede vraag werkt de begeleiding, en daar begint het verschil. Lees intussen de kaart over uw energiehuishouding; voor hoogsensitieve mensen is die registratie vaak de eerste kaart die klopt.